13.10.2020 выставка «Археологический памятник: фиксация прошлого в прошлом»

Национальный исторический музей Республики Беларусь ГУ

Адрес: 220030 Минск, К. Маркса, 12

Тел. (+375-17) 3274322

Тел. (+375-17) 3274827

E-mail: histmuseum@tut.by


13 октября в Национальном историческом музее Республики Беларусь начинает работу выставка «Археологический памятник: фиксация прошлого в прошлом». Выставка создана в рамках музейного проекта «Прошлое имеет будущее: диалог культуры и науки».

афиша выставки Археологический памятник: фиксация прошлого в прошлом Национального исторического музея Республики Беларусь

Выставка «Археологический памятник: фиксация прошлого в прошлом» ставит перед собой задачу привлечь внимание общественности к сохранению историко-культурного наследия Беларуси. Одной из тематических линий выставки является история становления отечественной археологии как науки, которое произошло еще столетие тому назад – в 1920–30-х годах. Именно в это время были «зафиксированы» многочисленные памятники археологии. Некоторые из этих памятников существуют и в наше время, а некоторые – нет.

На протяжении ста лет отечественная археологическая наука старательно работает на благо Беларуси, но ее герои часто остаются в тени. Выставка «Археологический памятник: фиксация прошлого в прошлом» исправляет эту несправедливость. Имена таких мастодонтов белорусской археологической науки, как Александр Лявданский, Сергей Дубинский, Исаак Сербов, Константин Поликарпович, и других представлены широкой общественности через фотографии и находки из экспедиций первой половины ХХ в. Особенно интересны бытовые фотографии из археологических экспедиций того времени: как люди готовили еду, как спали в полуземлянках, как сплавлялись на лодках по реке…

Археологические памятники интересовали не только исследователей, но и художников. Доказательством этого утверждения могут выступать представленные на выставке оригиналы и копии графических зарисовок, выполненные одним из самых своеобразных художников Беларуси – Язэпом Дроздовичем. Этот выдающийся белорус известен как писатель, и астроном-любитель, и преподаватель, и этнограф… А еще он интересовался археологией. Среди его работ можно найти зарисовки стратиграфий, и зарисовки памятников, и даже реконструкции. Впервые демонстрируется уникальная археологическая коллекция художника.

Выставка реализовывается при поддержке грантом Президента Республики Беларусь в культуре совместно с Национальным художественным музеем Республики Беларусь, Белорусским государственным архивом кинофотофонодокументов, Белорусским государственным архивом научно-технической документации, Слонимским районным краеведческим музеем им. И. И. Стабровского, Центральной научной библиотекой им. Якуба Колоса НАН Беларуси, Институтом истории НАН Беларуси, историческим факультетом БГУ и другими.

Памятники археологии традиционно вызывали и вызывают большой интерес. Городищи и поселения, курганные захоронения, древние стены и фундаменты… Они интересуют не только ученых и краеведов, но и художников, и музейщиков, и простых жителей нашей страны. Пожалуй, про каждое городище можно найти множество разнообразных преданий и историй, временами абсолютно сказочных и нереальных.

Сегодня в Государственном списке историко-культурных ценностей Республики Беларусь более 2000 археологических объектов. Это очень небольшое количество памятников археологии, которые известны по научным источникам. Работа по включению в Список новых памятников ведется, но очень медленно. Все чаще встречаются грустные новости про уничтоженные памятники археологии, не включенные в Список, или про их повреждения. «Черные археологи», воображаемые людьми сокрытые сокровища в курганных насыпях и городищах, застройка населенных пунктов, вырубка лесов, дорожное строительство, несформированность культуры поведения человека по отношению к недвижимому наследию – вот только некоторые причины повреждений и уничтожений памятников археологии.

Национальный исторический музей Республики Беларусь

  • г. Минск, ул. Карла Маркса, 12
  • Ежедневно с 11.00 до 19.00
  • тел. (017) 374-83-22, 365-48-27
  • histmuseum.by

13 кастрычніка ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь пачынае работу выстава «Археалагічны помнік: фіксацыя мінулага ў мінулым». Выстава створана ў межах музейнага праекта «Мінулае мае будучыню: дыялог культуры і навукі».

афіша выставы Археалагічны помнік: фіксацыя мінулага ў мінулым Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь

Выстава «Археалагічны помнік: фіксацыя мінулага ў мінулым» ставіць перад сабой задачу прыцягнуць увагу грамадскасці да захавання гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі. Адной з тэматычных ліній выставы з’яўляецца гісторыя станаўлення айчыннай археалогіі як навукі, якое адбылося яшчэ стагоддзе таму – у 1920–30-х гадах. Менавіта ў гэты час былі «зафіксаваны» шматлікія помнікі археалогіі. Некаторыя з гэтых помнікаў існуюць і ў наш час, а некаторыя – не.

На працягу ста год айчынная археалагічная навука старанна працуе на карысць Беларусі, але яе героі часта застаюцца ў цені. Выстава «Археалагічны помнік: фіксацыя мінулага ў мінулым» выпраўляе гэту несправядлівасць. Імёны такіх мастадонтаў беларускай археалагічнай навукі, як Аляксандр Ляўданскі, Сяргей Дубінскі, Ісаак Сербаў, Канстанцін Палікарповіч, і іншых прадстаўлены шырокай грамадскасці праз фотаздымкі і знаходкі з экспедыцый першай паловы ХХ ст. Асаблівую цікавасць выклікаюць побытавыя фотаздымкі з археалагічных экспедыцый тых часоў: як людзі гатавалі ежу, як спалі ў паўзямлянках, як сплаўляліся на лодках па рацэ…

Археалагічныя помнікі цікавілі не толькі даследчыкаў, але і мастакоў. Доказам гэтага сцвярджэння могуць выступаць прадстаўленыя на выставе арыгіналы і копіі графічных замалёвак, выкананыя адным з самых своеасаблівых мастакоў Беларусі – Язэпам Драздовічам. Гэты выбітны беларус вядомы як пісьменнік, і астраном-аматар, і настаўнік, і этнограф… А яшчэ ён цікавіўся археалогіяй. Сярод яго прац можна знайсці замалёўкі стратыграфій, і замалёўкі помнікаў, і нават рэканструкцыі. Упершыню дэманструецца ўнікальная археалагічная калекцыя мастака.

Выстава ажыццяўляецца пры падтрымцы грантам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у культуры сумесна з Нацыянальным мастацкім музеем Рэспублікі Беларусь, Беларускім дзяржаўным архівам кінафотафонадакументаў, Беларускім дзяржаўным архівам навукова-тэхнічнай дакументацыі, Слонімскім раённым краязнаўчым музеем імя І. І. Стаброўскага, Цэнтральнай навуковай бібліятэкай імя Якуба Коласа НАН Беларусі, Інстытутам гісторыі НАН Беларусі, гістарычным факультэтам БДУ і іншымі.

Помнікі археалогіі традыцыйна выклікалі і выклікаюць вялікі інтарэс. Гарадзішчы і паселішчы, курганныя пахаванні, старажытныя сцены і фундаменты… Яны цікавяць не толькі навукоўцаў ці краязнаўцаў, але і мастакоў, і музейшчыкаў, і простых жыхароў нашай краіны. Бадай, пра кожнае гарадзішча можна знайсці мноства разнастайных паданняў і гісторый, часам абсалютна казачных і нерэальных.

На сёння ў Дзяржаўным спісе гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь больш за 2000 археалагічных аб’ектаў. Гэта вельмі невялікая колькасць помнікаў археалогіі, якія вядомы па навуковых крыніцах. Работа па ўключэнні ў Спіс новых помнікаў вядзецца, але вельмі марудна. Усё часцей сустракаюцца сумныя навіны пра знішчэнне помнікаў археалогіі, не ўключаных ў Спіс, ці пра іх пашкоджанне. «Чорныя археолагі», уяўленні людзей пра скрытыя скарбы ў курганных насыпах і гарадзішчах, забудова населенных пунктаў, вырубка лясоў, дарожнае будаўніцтва, несфарміраванасць культурных паводзін чалавека ў адносінах да нерухомай спадчыны – вось толькі некаторыя прычыны пашкоджвання і знішчэння помнікаў археалогіі.

Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь

  • г. Мінск, вул. Карла Маркса, 12
  • Штодня з 11.00 да 19.00
  • тэл. (017) 374-83-22, 365-48-27
  • histmuseum.by